اطلاعیه آموزشی شماره ۳۷: «مراقبت از چشم در انفجار؛ پیشگیری از نابینایی دائمی»
چشمها حساسترین عضو بدن در برابر موج انفجار و ذرات معلق هستند. در مواجهه با مصدومیت چشمی، بزرگترین اصل این است: «هر چه کمتر دست بزنید، شانس بینایی بیشتر است.»
۱. شناسایی نوع آسیب- آسیب سطحی: سوزش، قرمزی و احساس وجود شن در چشم (ناشی از گرد و غبار).- آسیب نفوذی (خطرناک): وجود ترکش در چشم، خونریزی داخل کره چشم، یا تغییر شکل مردمک.
۲. قانون طلایی: هرگز چشم را نمالید!- در لحظه انفجار، اولین واکنش مصدوم مالیدن چشمهاست. این کار باعث میشود ذرات ریز شیشه یا خاک، قرنیه را مثل چاقو ببرند. دستهای مصدوم را بگیرید و او را آرام کنید.
۳. برخورد با جسم خارجی (ترکش در چشم)- هرگز سعی نکنید جسمی که وارد کره چشم شده را خارج کنید.- هرگز چشم را با آب نشویید: اگر احتمال میدهید دیواره چشم سوراخ شده باشد، شستشو با آب باعث ورود آلودگی به داخل کره چشم و تخلیه مایع حیاتی چشم میشود.
۴. محافظت و پوشاندن (تکنیک فنجان)- هدف ما این است که هیچ فشاری به چشم وارد نشود.- یک لیوان یکبار مصرف، کاغذ مخروطی شده یا یک محافظ سفت (Eye Shield) روی چشم بگذارید (به طوری که لبههای محافظ روی استخوان ابرو و گونه قرار گیرد و با خودِ چشم تماس نداشته باشد).- محافظ را با چسب روی صورت محکم کنید.- نکته حیاتی : طبق استانداردهای جدید، اگر امکان دارد، هر دو چشم را بپوشانید (حتی اگر یکی سالم است). چون حرکت چشم سالم باعث حرکت همزمان چشم آسیبدیده زیر پانسمان میشود و آسیب را بیشتر میکند.
۵. شستشو فقط برای مواد شیمیایی- فقط و فقط اگر مطمئن هستید ماده شیمیایی یا اسیدی به چشم پاشیده و زخمی (ترکش) وجود ندارد، چشم را با آب تمیز و ولرم به مدت حداقل ۱۵ دقیقه از سمت بینی به سمت گوش بشویید.
۶. وضعیت مصدوم- مصدوم را در وضعیت نیمهنشسته (زاویه ۴۵ درجه) قرار دهید. این کار فشار داخل چشم را کاهش میدهد و از خونریزی بیشتر جلوگیری میکند.- به مصدوم بگویید از سرفه کردن، عطسه زدن یا زور زدن خودداری کند، زیرا فشار ناگهانی میتواند باعث تخلیه محتویات چشم شود.
۷. استفاده از مسکن- اگر مصدوم درد شدیدی دارد، از مسکنهای خوراکی استفاده کنید، اما از ریختن هرگونه قطره چشم، پماد یا مواد ضدعفونیکننده داخل چشم جداً خودداری کنید.یادآوری حیاتی: در آسیبهای چشمی، شما جراح نیستید! وظیفه شما فقط این است که چشم را در برابر فشار و آلودگی بیشتر «قرنطینه» کنید و مصدوم را سریعاً به متخصص چشم برسانید.
