اطلاعیه آموزشی شماره ۴۹: «مراقبت از کودکان در محیطهای آلوده به ترکش و غبار»
کودکان به دلیل ویژگیهای فیزیولوژیک (قد کوتاهتر، نرخ تنفس سریعتر و پوست نازکتر)، در برابر پیامدهای ثانویه انفجار بسیار آسیبپذیرتر از بزرگسالان هستند.پس از انفجار، خطر فقط ریزش آوار نیست؛ بلکه غبار سمی و ترکشهای ریز تهدیدی جدی برای سلامت ریه و پوست کودکان محسوب میشود.
۱. اولویت اول: مدیریت تنفس - ریه کودکان کوچکتر است و آنها در هر دقیقه تعداد دفعات بیشتری نسبت به بزرگسالان نفس میکشند. این یعنی غلظت بیشتری از سموم محیطی (گازهای ناشی از سوختن) را وارد خون خود میکنند.- اقدام فوری: بلافاصله دهان و بینی کودک را با چند لایه پارچه نخی مرطوب بپوشانید.
۲. حمل در ارتفاع - غبار و گازهای سمی (مثل بخارات سوخت) در ارتفاع پایین (۳۰ تا ۷۰ سانتیمتری زمین) تجمع میکنند؛ دقیقاً در سطح تنفسی کودکان.- اقدام: تا حد امکان کودک را روی دست یا پشت خود حمل کنید. اجازه ندهید کودک در محیط آلوده راه برود یا بدود. دویدن باعث میشود عمق تنفس و در نتیجه جذب سموم توسط ریه کودک چند برابر شود.
۳. پیشگیری از «ترکشهای نامرئی» (Micro-shrapnel)- پوشاندن پوست: ترکشهای ناشی از انفجار موشک فقط قطعات بزرگ فلزی نیستند؛ هزاران ذره شیشه و بتن در هوا معلق میشوند. پوست نازک کودکان به سرعت دچار خراشهای میکروسکوپی و عفونت میشود.- اقدام: اگر لباس کودک آسیب دیده، بلافاصله او را در یک پتو، چادر یا کت بزرگ بپیچید.
۴. ممنوعیت تماس «دست به دهان»- کودکان در شرایط استرسزا تمایل دارند انگشتان خود را بمکند یا صورتشان را لمس کنند. غبار موجود روی دستها ممکن است حاوی مواد شیمیایی و فلزات سنگین است.- اقدام: دستهای کودک را با دستمال مرطوب یا یک تکه پارچه تمیز کاملاً پاک کنید و اگر مقدور بود، دستهای او را با جوراب یا پارچه ببندید تا مانع ورود آلودگی به دهان شوید.
۵. مدیریت شوک صوتی و روانی- محافظت از گوش: انفجار میتواند باعث پارگی پرده گوش کودکان شود که درد بسیار شدیدی دارد. اگر کودک از گوشدرد شکایت دارد یا واکنشی به صدا نشان نمیدهد، او را در وضعیت خوابیده به پهلو (سمت گوش آسیبدیده) قرار دهید.
۶. نشانههای خطر اگر کودک پس از خروج از محیط انفجار دچار این حالات شد، نشاندهنده آسیب داخلی ریه (Blast Lung) است و نیاز به اکسیژن فوری دارد:- کبودی لبها یا زیر ناخنها.- فرورفتگی قفسه سینه هنگام نفس کشیدن (استفاده از عضلات فرعی).- سرفههای خشک مداوم یا خلط خونی.
