اطلاعیه آموزشی شماره ۵۳: «راهنمای گامبهگام کمکهای اولیه در انواع سوختگی»(ویژه حوادث انفجاری)
۱. کمکهای اولیه سوختگی درجه یک (سطحی)- هدف: کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت آسیب به لایههای زیرین پوست.
اقدامات: خنک کردن: محل سوختگی را فوراً زیر آب لولهکشی خنک (نه یخ) به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه بگیرید تا سوزش متوقف شود. مرطوبکننده: تنها پس از خنک شدن کامل پوست، میتوانید از ژل آلوئهورای خالص یا پمادهای مرطوبکننده ساده استفاده کنید. مدیریت درد: در صورت نیاز، استفاده از مسکنهای خوراکی (استامینوفن یا ایبوپروفن) برای کاهش التهاب مجاز است. احتیاط قطعی: از مالیدن کره، روغن، خمیردندان یا مواد سنتی خودداری کنید؛ این مواد با حبس کردن گرما، باعث عمیقتر شدن سوختگی میشوند.
۲. کمکهای اولیه سوختگی درجه دو (متوسط - همراه با تاول)- هدف: محافظت از لایه حساس زیرین پوست و پیشگیری از عفونت.
اقدامات: خنک کردن هوشمند: همانند درجه یک، محل را با آب ولرم رو به خنک (نه بسیار سرد) خنک کنید. تخلیه زیورآلات: انگشتر، ساعت یا دستبند را قبل از متورم شدن ناحیه، با احتیاط خارج کنید تا مانع جریان خون نشوند. حفاظت از تاول: هرگز تاولها را نترکانید. پوست روی تاول بهترین سد استریل بدن در برابر باکتریهاست. پانسمان تخصصی: محل را با یک پارچه کاملاً تمیز، بدون پرز (ترجیحاً گاز استریل) به صورت بسیار شل بپوشانید تا از اصطکاک و آلودگی محیطی جلوگیری شود. هشدار: اگر سوختگی وسیعتر از کف دست است یا در صورت، مفاصل یا دستها رخ داده، مراجعه به مرکز درمانی الزامی است.
۳. کمکهای اولیه سوختگی درجه سه (شدید - آسیب به تمام لایهها)- هدف: حفظ علائم حیاتی، پیشگیری از شوک و انتقال فوری به بیمارستان (وضعیت اورژانسی مطلق).
اقدامات: تماس فوری با ۱۱۵: اولین و مهمترین قدم، خبر کردن تیمهای امدادی است. پایش تنفس (بسیار مهم در انفجار): اطمینان حاصل کنید که راه هوایی مصدوم باز است. اگر مصدوم سرفه میکند یا صدای او تغییر کرده، احتمال سوختگی داخلی مجاری تنفسی وجود دارد. احتیاط در استفاده از آب: در سوختگیهای وسیع، هرگز تمام بدن را زیر آب سرد نگیرید. این کار باعث افت شدید دمای بدن (هیپوترمی) و شوک میشود. فقط اگر ناحیه کوچک است کمی آن را خنک کنید. مداخلات لباس: اگر لباس به محل سوختگی چسبیده، به هیچ وجه آن را نکشید. فقط قسمتهای آزاد لباس را با قیچی جدا کنید. پوشاندن استریل: محل آسیبدیده را با یک پارچه کاملاً تمیز و بدون پرز (یا ملحفه اتو شده) به صورت شل بپوشانید. موقعیت بدنی: عضو آسیبدیده (دست یا پا) را کمی بالاتر از سطح قلب قرار دهید.
نکته حیاتی: به مصدوم هیچگونه غذا یا نوشیدنی ندهید (به دلیل احتمال نیاز به بیهوشی و جراحی فوری).
