اطلاعیه آموزشی شماره ۶۵: «راهنمای تخلیه اضطراری بیمارستان»(بخش اول)
تعریف شرایط «فرمان تخلیه» (Evacuation Criteria) یکی از حساسترین بخشها در زمان بروز جنگ و حملات هوایی است؛ چون تخلیه بیمارستان خودش یک ریسک بزرگ برای بیماران بدحال است. بنابراین، بیمارستان فقط در دو حالت کلی «تهدید حتمی» یا «فقدان زیرساخت حیاتی» تخلیه میشود.
طبقهبندی شرایطی که منجر به صدور فرمان تخلیه اضطراری بیمارستان :
۱. تهدیدات سازهای و فیزیکی (Structural Threats): زمانی که خودِ بنای بیمارستان دیگر پناهگاه امنی نیست:- آسیب مستقیم نظامی یا سازهای: اصابت موشک، راکت یا موج انفجار شدید که باعث ترکهای عمیق در ستونها یا ریزش بخشی از طبقات شده باشد.- خطر ریزش ثانویه: ناپایداری ساختمان به دلیل انفجار در ساختمانهای مجاور یا گودبرداریهای غیرایمن اطراف.- آتشسوزی غیرقابل کنترل: حریقی که به سیستمهای اطفای حریق بیمارستان غلبه کرده و دود سمی آن به بخشهای بستری و سیستم تهویه نفوذ کرده است.
۲. فقدان شریانهای حیاتی (Loss of Critical Utilities):بیمارستان بدون این موارد، عملاً یک ساختمان عادی است و جان بیماران (بهویژه در ICU) در خطر فوری قرار میگیرد:- قطع پایدار برق و شکست پشتیبانها: اگر ژنراتورهای اضطراری آسیب دیده باشند و امکان برقرسانی به ونتیلاتورها و دستگاههای حیاتی وجود نداشته باشد.- نشت یا اتمام گازهای طبی: قطع سیستم اکسیژن مرکزی یا نشت شدید مخازن اکسیژن که خطر انفجار ایجاد کند.- آلودگی یا قطع آب: ناتوانی در شستوشو، استریلسازی تجهیزات (اتوکلاو) و دیالیز بیماران.- اختلال در سیستمهای سرمایش/گرمایش: در دماهای بسیار بالا یا پایین که باعث شوک حرارتی به نوزادان یا بیماران حساس شود.
۳. تهدیدات محیطی و شیمیایی (Environmental/CBRN): - آلودگی شیمیایی یا بیولوژیک: نفوذ عوامل شیمیایی جنگی یا گازهای سمی ناشی از انفجار مخازن صنعتی مجاور به داخل سیستم تهویه بیمارستان.- نشت مواد رادیواکتیو: در صورت آسیب به بخشهای پزشکی هستهای یا تهدیدات خارجی رادیولوژیک.
۴. تهدیدات امنیتی و نظامی (Security Threats): - محاصره یا ورود مستقیم دشمن: در شرایط جنگ شهری، اگر بیمارستان در خط مقدم درگیری قرار گیرد و امنیت پرسنل و بیماران مستقیماً تهدید شود.- کشف محمولههای انفجاری: وجود بمب یا اشیاء مشکوک در نقاط حساس (مثل نزدیکی مخازن سوخت) که خنثیسازی آنها زمانبر باشد.
۵. تخلیه پیشگیرانه (Preemptive Evacuation): گاهی تخلیه قبل از وقوع حادثه انجام میشود:
- اعلام هشدار قرمز قریبالوقوع: وقتی نهادهای امنیتی/نظامی احتمال بالای حمله هوایی به آن منطقه خاص را در ساعات آتی گزارش دهند. در این حالت، ابتدا بیماران با اولویت پایین (تریاژ معکوس) تخلیه میشوند تا ظرفیت برای مجروحان احتمالی باز شود.نکته کلیدی :در تصمیمگیری برای تخلیه، قاعدهای به نام "خطرِ ماندن در برابر خطرِ رفتن" وجود دارد. اگر ریسک جابهجایی بیمار ICU (مثلاً قطع لحظهای اکسیژن در حین انتقال) کمتر از ریسکِ ماندن در زیر آوار احتمالی باشد، فرمان تخلیه صادر میشود.
زمانی "ماندن" شجاعت نیست و "رفتن" یک ضرورتِ علمی است.
