اطلاعیه آموزشی شماره ۶۹: «کمکهای اولیه در مسمومیت با گاز CO»
در مسومیت ، گاز co حدود ۲۰۰ برابر اکسیژن قدرت چسبندگی به حامل اکسیژن در خون ( هموگلوبین) دارد. هر ثانیهای که مصدوم در محیط آلوده بماند، مغز او با کمبود اکسیژن شدیدتر و آسیبهای جبرانناپذیر روبهرو میشود. در مواجهه با فرد مسموم، طبق این پروتکل عمل کنید:
۱. امنیت امدادگر (اول خودتان، بعد مصدوم)- قبل از ورود به اتاق آلوده، یک نفس عمیق در هوای آزاد بکشید.- جلوی دهان و بینی خود را با یک دستمال مرطوب بپوشانید.- به محض ورود، به هیچوجه کلید برق را نزنید و فندک روشن نکنید (خطر انفجار در صورت نشت همزمان گاز شهری).- فوراً منبع شعله (بخاری یا آبگرمکن) را خاموش کرده و تمام درها و پنجرهها را باز کنید.
۲. انتقال فوری به «ناحیه سبز» (هوای پاک)- مصدوم را با سرعت اما با احتیاط به هوای آزاد (حیاط، بالکن یا کنار پنجرهای که کاملاً باز است) منتقل کنید.- اگر مصدوم سنگین است و امکان جابجایی ندارید، سر او را نزدیک کف زمین (که غلظت گاز کمتر است) قرار دهید و پنجرهها را باز نگه دارید.
۳. آزادسازی مسیر تنفس- یقه لباس، کمربند، کراوات و هرگونه پوشش تنگ را باز کنید تا قفسه سینه برای تنفس آزاد باشد.- اگر مصدوم دچار تهوع شده، او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) بخوابانید تا در صورت استفراغ، مجاری تنفسیاش بسته نشود و خفه نشود.
۴. اکسیژنرسانی و احیا (CPR)- تنها درمان قطعی این مسمومیت، اکسیژن خالص است. تا رسیدن اورژانس، اجازه دهید فرد در معرض جریان مستقیم هوای تازه باشد.- اگر مصدوم نفس نمیکشد و نبض ندارد، فوراً عملیات ماساژ قلبی (CPR) را آغاز کنید. در این حالت، فشار بر قفسه سینه برای پمپاژ خونِ حاوی اکسیژن به مغز، اولویت اول است.
۵. مراقبتهای پس از هوشیاری- حتی اگر مصدوم به هوش آمد و گفت حالش خوب است، اجازه ندهید راه برود یا فعالیت بدنی انجام دهد. فعالیت بدنی مصرف اکسیژن را بالا برده و قلب را تحت فشار شدید قرار میدهد.- هشدار حیاتی: هرگز به فرد مسموم آب، غذا یا مواد خوراکی ندهید. این کار میتواند باعث پریدن غذا به ریه و مرگ آنی شود.نشانهی فریبنده (قرمز گیلاسی):«در مسمومیت شدید، ممکن است رنگ پوست مصدوم به جای پریدگی، قرمز روشن (گیلاسی) شود. این نشانه سلامت یا بهبود نیست؛ بلکه نشانه ترکیبِ مرگبار سم با خون است. فریب ظاهر مصدوم را نخورید و بلافاصله او را به مراکز درمانی برسانید.»
