اطلاعیه آموزشی شماره ۷۱ : «کمکهای اولیه در مواجهه با عوامل شیمیایی»
دقایق طلایی نجاتدر مواجهه با فردی که دچار مسمومیت شیمیایی شده است، سرعت عملِ همراه با احتیاط، کلید موفقیت است. امدادگر باید مراقب باشد که خودش آلوده نشود. طبق این مراحل استاندارد عمل کنید:
۱. اولویت اول: خروج از «منطقه سرخ»- مصدوم را بلافاصله از محل آلودگی به محیطی با هوای آزاد و پاک منتقل کنید.- نکته حیاتی: جهت باد را چک کنید؛ مصدوم را همیشه «پشت به باد» (یعنی جایی که باد از پشت شما به سمت منطقه آلوده میوزد) مستقر کنید تا ذرات آلوده دوباره به سمت شما برنگردد.
۲. رفع آلودگی ظاهری (Decontamination)- لباسهای مصدوم را به سرعت (بدون تماس با پوست دست خودتان) از تن او خارج کنید. لباسها را داخل یک کیسه پلاستیکی ضخیم گره بزنید.- چشمهای مصدوم را با آب جاری و ولرم حداقل به مدت ۱۵ دقیقه شستشو دهید. (پلکها را باز نگه دارید و آب را از گوشه داخلی چشم به سمت بیرون بریزید).- تمام بدن مصدوم را با آب فراوان و صابون معمولی بشویید. هشدار: پوست را به هیچوجه نمالید و از کیسه یا لیف استفاده نکنید، چون باعث نفوذ بیشتر سم به زیر پوست میشود؛ فقط اجازه دهید آب و کف روی بدن جریان یابد.
۳. مدیریت تنفس و هوشیاری- اگر مصدوم دچار سرفه شدید یا تنگی نفس است، او را در وضعیت نیمهنشسته قرار دهید تا ریهها فضای بیشتری برای باز شدن داشته باشند.- اگر مصدوم بیهوش است اما نفس میکشد، او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) بخوابانید تا مجاری تنفسیاش مسدود نشود.- در صورت قطع تنفس، عملیات احیای قلبی-ریوی (CPR) را آغاز کنید. هشدار مهم: در مسمومیت شیمیایی، هرگز روش تنفس مصنوعی دهانبهدهان را انجام ندهید، زیرا سم از ریه مصدوم به شما منتقل میشود. فقط از ماسکهای مخصوص یا ماساژ قلبی استفاده کنید.
۴. مراقبتهای اختصاصی بر اساس علائم:- در صورت تاول: تاولها را به هیچ وجه نترکانید، چون خطر عفونت و جذب سم را چند برابر میکند. فقط آنها را با یک پارچه تمیز و خشک بپوشانید.- در صورت تشنج: مصدوم را کنترل کنید تا به خودش آسیب نزند؛ اطراف سر او را با لباس نرم بپوشانید و اجازه دهید تشنج تمام شود.
۵. ممنوعیتهای قطعی:- هرگز به مصدوم شیمیایی شیر یا مایعات دیگر نخورانید؛ این کار باعث تسریع جذب سموم در دستگاه گوارش میشود.
- هرگز از پماد یا روغن روی پوستِ آسیبدیده استفاده نکنید (چون سم را در خود حل کرده و به داخل بدن میکشند).
نکته طلایی: «در حملات شیمیایی، بزرگترین دشمن مصدوم، باقی ماندن ذرات روی پوست و لباس اوست. با دور کردن لباس آلوده و شستشوی ساده با آب، شما بیش از ۸۰ درصدِ بارِ سمی بدن مصدوم را از بین بردهاید.»
