اگر در نزدیکی محل اصابت هستید یا لرزش شدیدی احساس کردید، بلافاصله و پیش از هر اقدامی، شیر اصلی گاز و کنتور برق ساختمان را قطع کنید؛ نشت گاز و اتصالی برق عامل اصلی آتش‌سوزی‌های بعد از انفجار هستند. در صورت مشاهده دود یا آتش‌سوزی کوچک، با کپسول آتش‌نشانی یا پتو خیس (در صورت نبود کپسول) اقدام به مهار اولیه کنید. از باز کردنِ بی‌موردِ درها و پنجره‌ها که باعث ورود اکسیژن و گسترشِ سریعِ آتش می‌شود، اکیداً خودداری کنید. کنترلِ انرژی در لحظات اولیه، مانع از نابودی کل ساختمان می‌شود.

پس از شنیدن صدای هواپیماها یا صدای انفجار، هرگز به مکان‌های باز، ساختمان‌های نازک، پنجره‌های شیشه‌ای یا مکان‌های پرجمعیت نزدیک شوید. این مکان‌ها در حملات هوایی بسیار آسیب‌پذیر هستند و خطر شدیدی برای زندگی ایجاد می‌کنند.مکان‌های ناامن شامل میدان‌ها، خیابان‌های وسیع، ساختمان‌های قدیمی، مکان‌های نزدیک به پایگاه‌های هوایی یا پادگانها می‌شوند.در این شرایط، مسیرهای امدادی را مسدود نکنید و فوراً به پناهگاه‌های زیرزمینی یا اتاق‌های محکم داخل ساختمان بروید.آگاهی از مکان‌های ناامن، اولین گام به سوی بقا است.

در زمان حملات هوایی، اولویت اول انتقال سالمندان و افراد با محدودیت حرکتی به امن‌ترین و در دسترس‌ترین نقطه (بدون پله و دور از شیشه) در طبقه همکف یا میانی است. به دلیل حساسیت‌های قلبی و تنفسی، از اطرافیان بخواهید با حفظ آرامش، از ماسک یا پارچه نمدار برای جلوگیری از استنشاق غبارِ آوار استفاده کنند. همراه داشتن داروهای ضروری، آب و یک وسیله ارتباطی ساده الزامی است. حمایت روانی، گرفتنِ دست‌ها و صحبت با صدای آرام، از بروز حملات عصبی و سکته‌های ناشی از ترس جلوگیری می‌کند.

در حملات هوایی »در صورت آسیب دیدن خانه از حملات هوایی، اولین اقدام شما باید بیرون رفتن از ساختمان و ایمن شدن در مکانی باز و امن باشد. اگر سقف شکسته، دود یا آتش وجود دارد، هرگز نزدیک آن نشوید.اگر آتش شروع شد، از دستگاه‌های اطفاء آتش (اگر موجود باشد) یا پارچه مرطوب برای مهار آتش اولیه استفاده کنید.در صورت وجود آسیب در ساختمان، از ورود به آن اجتناب کنید و سریعا پلیس۱۱۰ یا هلال احمر ۱۱۲ را در جریان بگذارید .با ورود اشتباه ، زندگی شما در خطر قرار می‌ گیرد.

‌به محض شنیدن صدای سوت موشک یا وقوع اولین انفجار، زمان برای جابه‌جایی به مکان دیگر تمام شده است؛ در همان نقطه فوراً روی شکم دراز بکشید. برای محافظت از اندام‌های حیاتی، سینه‌ی خود را کمی از زمین فاصله بدهید (با کمک آرنج‌ها) تا از انتقال موجِ لرزشی زمین به قفسه سینه جلوگیری شود. دستان خود را پشت سر گره کنید و چشمانتان را کاملاً ببندید.‌در لحظه موج انفجار، دهان خود را کمی باز نگه دارید؛ این کار به تعادل فشار هوا در دو طرف پرده گوش کمک کرده و از پارگی آن جلوگیری می‌کند. حبس کردن نفس در لحظه انفجار خطرناک است؛ سعی کنید تنفس کوتاه و سطحی داشته باشید تا از استنشاق غبارِ حاصل از تخریب و گازهای سمی پیشگیری کنید. تا زمانی که ریزش آوار کاملاً متوقف نشده، از جای خود بلند نشوید. آگاهی از این حرکات ساده در چند ثانیه، تفاوت میان مرگ و زندگی است.

اگر پس از انفجار در زیر آوار گرفتار شدید، اولین و حیاتی‌ترین کار، حفظ آرامش و کنترل تنفس است. برای جلوگیری از خفگی ناشی از گرد و غبارِ غلیظ، بلافاصله دهان و بینی خود را با تکه‌ای لباس یا پارچه (ترجیحاً نم‌دار) بپوشانید و از تنفس عمیق خودداری کنید. تکان‌های ناگهانی و تلاش بیهوده برای خارج شدن ممکن است باعث ریزش ثانویه آوار شود؛ پس تا حد امکان ثابت بمانید و از فریاد زدن‌های مداوم که باعث اتلاف سریع اکسیژن و انرژی می‌شود، پرهیز کنید.‌برای جلب توجه امدادگران، به جای فریاد زدن، از ضربات منظم و ریتمیک روی لوله‌ها یا دیوارها استفاده کنید. فریاد زدن را فقط به زمانی موکول کنید که صدای بسیار نزدیکِ نیروهای امدادی را می‌شنوید تا اکسیژن شما بیهوده هدر نرود. از روشن کردن کبریت یا فندک به دلیل احتمال نشت گاز جداً خودداری کنید. به یاد داشته باشید که گروه‌های جستجو با تجهیزات حساس در حال شنیدن کوچک‌ترین صداها هستند؛ حفظ روحیه و ذخیره کردن توان بدنی، پلِ پیروزی شما برای رسیدن به تیم‌های نجات است.

‌اگر متوجه شدید کسی از نزدیکان زیر آوار مانده، اولین وظیفه شما «سکوتِ مطلق در محیط» برای شنیدنِ علائم است. تمام همسایگان را به سکوت دعوت کنید تا صدای ناله، ضربه یا تنفس فرد را ردیابی کنید. به محض یافتن محل تقریبی، با صدای بلند و آرام با او صحبت کنید؛ به او اطمینان دهید که تنها نیست و نیروهای امدادی در راهند. این کار باعث جلوگیری از شوک عصبی و تنظیم ضربان قلب او می‌شود که برای زنده ماندن در فضای کم‌اکسیژن حیاتی است.‌از فرد گرفتار بخواهید به جای فریاد زدن، با ضربات منظم به یک جسم فلزی یا دیوار، حضور خود را تایید کند. نام او را صدا بزنید و از او بخواهید اگر می‌تواند، وضعیتِ اعضای بدن خود را (آیا دست و پا را حس می‌کند؟) اعلام کند. به یاد داشته باشید که در این مرحله، «ارتباط کلامی مستمر» قوی‌ترین طنابی است که او را به زندگی متصل نگه می‌دارد. اطلاعات دقیق از تعداد افراد گرفتار و محل حدودی آن‌ها را فوراً به شماره ۱۲۵ یا ۱۱۲ اعلام کنید.

در لحظات پر از اضطرابِ پس از انفجار، تمایل غریزی ما «بیرون کشیدن سریع مصدوم» است؛ اما به یاد داشته باشید: اگر مصدوم در خطر فوری (مثل آتش‌سوزی یا ریزش حتمی سقف) نیست، هرگز او را جابه‌جا نکنید. در انفجارها، ضربات موجی یا برخورد اشیاء می‌تواند باعث شکستگی‌های پنهان در مهره‌های گردن و کمر شود که با یک حرکتِ اشتباه، منجر به قطع نخاع می‌گردد.‌۱. فرض را بر «آسیب گردنی» بگذارید: همیشه تصور کنید فرد دچار آسیب ستون فقرات شده است، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

۱. اگر مصدوم بیهوش است یا از درد در ناحیه پشت و گردن شکایت دارد، یا دست و پایش حس ندارد، او را به هیچ وجه تکان ندهید.

‌۲. تثبیتِ سر و گردن: اگر مجبورید بالای سر مصدوم بمانید، دو طرف سر او را با دستان خود یا با قرار دادن کیف، لباس‌های مچاله شده یا سنگ‌ریزه در دو طرف گردن ثابت کنید تا سر او به چپ و راست نچرخد. گردن باید در راستای بدن باقی بماند.

‌۳. روشِ «تنه درختی» (Log Roll): اگر به دلیل خطر انفجار یا آتش، مجبور به جابه‌جایی هستید، هرگز دست یا پای فرد را نکشید. باید با کمک حداقل ۳ نفر، بدن فرد را مانند یک قطعه چوبِ صاف و یکپارچه، بدونِ خم شدن کمر یا چرخیدن گردن، به پهلو برگردانده و روی یک سطح صاف (مثل لنگه در یا تخته) قرار دهید.‌

۴. کلاه ایمنی را در نیاورید: اگر مصدوم موتورسوار است یا کلاه ایمنی دارد، به هیچ عنوان سعی نکنید کلاه را از سرش در بیاورید؛ این کار فشار شدیدی به مهره‌های گردن وارد می‌کند. اجازه دهید این کار توسط تکنسین‌های اورژانس انجام شود.‌نکته حیاتی: در کمک به دیگران، گاهی «هیچ کاری نکردن» (و فقط ثابت نگه داشتن مصدوم) بزرگترین کمکی است که می‌توانید برای حفظ آینده و سلامت آن فرد انجام دهید.

هرگز قهرمان‌بازیِ نسنجیده انجام ندهید»؛ جابه‌جا کردن یک قطعه بتن یا تیرآهنِ کلیدی می‌تواند باعث ریزش کلِ آوار بر سر فرد گرفتار و خودِ شما شود. فقط آوارهای سبک، خرده‌شیشه‌ها و اشیائی که فشار ساختاری ندارند را کنار بزنید. اگر بخشی از بدن فرد نمایان است، هرگز او را با زور نکشید؛ چرا که ممکن است دچار «سندرم کراش» (آسیب ناشی از فشار ممتد) شده باشد و حرکت ناگهانی باعث ایست قلبی او شود.‌اگر دود یا بوی گاز حس می‌کنید، از ایجاد هرگونه جرقه خودداری کرده و با پارچه‌ای خیس، راه تنفس فرد را (اگر دسترسی دارید) بپوشانید تا غبارِ حفاری او را خفه نکند. مسیر را برای ورود سگ‌های زنده‌یاب و تجهیزات سنگین امدادی باز نگه دارید و تمام دیده‌ها و شنیده‌های خود را به فرمانده تیم امداد گزارش دهید. یادتان باشد: «یک امدادگرِ صبور، بسیار مفیدتر از یک نجات‌دهنده‌ی عجول است.» نجاتِ جان، یک شطرنجِ دقیق با آوار است، نه یک مسابقه سرعت.

در بحران‌های بزرگ، ۷۲ ساعت اول زمان طلایی است که شاید نیروهای امدادی هنوز به شما نرسیده باشند. . محتویات ضروری کیف بقا به شرح زیر است:‌

۱. آب و خوراک (بدون نیاز به پخت):- آب: حداقل ۹ لیتر برای ۳ روز (۳ لیتر در روز برای آشامیدن و بهداشت ضروری).- غذا: کنسروهای آسان‌بازشو، بیسکویت‌های پرکالری، خرما، خشکبار و شکلات تلخ (غذاهایی که تشنه‌کننده نباشند).‌

۲. بهداشت و سلامت:- جعبه کمک‌های اولیه: چسب زخم، گاز استریل، مواد ضدعفونی‌کننده و داروهای شخصی (اگر بیماری خاصی دارید).- لوازم بهداشتی: دستمال مرطوب، صابون کوچک، ماسک (برای جلوگیری از غبار آوار) و نوار بهداشتی.‌

۳. ابزار و ارتباطات:- نور و صدا: چراغ‌قوه با باتری اضافه و یک سوت (برای علامت دادن در صورت محبوس شدن).- رادیو جیبی: برای پیگیری اخبار (چون دکل‌های موبایل ممکن است از کار بیفتند).- پاوربانک: کاملاً شارژ شده و کابل‌های مربوطه.- چاقوی چندکاره، فندک یا کبریت ضدآب.‌

۴. مدارک و پول نقد:- کپی شناسنامه و کارت ملی، اسناد مهم (در یک کیسه زیپ‌کیپ ضدآب) و مقداری پول نقد در قطعات کوچک (چون دستگاه‌های عابربانک در قطعی برق کار نمی‌کنند).‌

۵. پوشاک و گرمایش:- یک دست لباس زیر اضافه، جوراب ضخیم، کلاه و یک پتوی نجات (Emergency Blanket) که بسیار کم‌حجم اما بسیار گرم است.‌نکته حیاتی: این کیف باید در جایی نزدیک به درب خروجی یا محل پناه گرفتن شما باشد. هر ۶ ماه یک‌بار تاریخ انقضای خوراکی‌ها و باتری‌ها را چک کنید. کیف بقا، بیمه‌نامه‌ی زندگی شما در قلب حادثه است.